آینده از یک بازی شروع می‌شود

از یک نشریه خانوادگی ساده تا شکل‌گیری آینده‌ای که هیچ‌کداممان نمی‌دانستیم

۱۷ بهمن ۱۳۹۳

علی فاتحی

همه‌چیز از یک ایده‌ی ساده شروع شد؛ نشریه خانوادگی! آن موقع هیچ‌کداممان نمی‌دانستیم که این بازی کوچک چطور آینده‌مان را شکل می‌دهد. نشریه‌ای که به نام «اوشا» شروع شد، در ابتدا تنها به ثبت لحظات خانوادگی و نوشتن درباره‌ موضوعاتی ساده مثل آشپزی و مهمانی‌ها پرداخته بود، اما به تدریج تبدیل به پروژه‌ای بزرگتر شد. ما هر ماه نشریه‌ای منتشر می‌کردیم و به نوعی شبکه اجتماعی فامیلی خودمان را داشتیم. این پروژه، بیش از هرچیز ما را با مفهوم کار تیمی آشنا کرد و یاد داد که چطور یک ایده‌ ساده می‌تواند به یک تجربه‌ی بزرگ تبدیل شود. و امروز، وقتی به آن روزها نگاه می‌کنم، متوجه می‌شوم که در حال ساختن آینده‌مان بودیم، بدون آنکه بدانیم.

همه‌چیز از یک ایده‌ی ساده شروع شد: یک نشریه خانوادگی! اما هیچ‌کداممان نمی‌دانستیم که این بازی کوچک، چگونه آینده‌ی ما را شکل خواهد داد. اواخر سال ۷۷ با بچه‌های فامیل تصمیم گرفتیم یک نشریه خانوادگی داشته باشیم. هرکداممان شوق عجیبی برای این کار داشتیم، گویی روزنامه‌نگاران حرفه‌ای بودیم که قرار است یک نشریه مهم را منتشر کنیم. بعد از کلی بحث و پیشنهاد، با یک هیئت تحریریه‌ی پنج‌نفره شروع کردیم و اسمش را هم «اوشا» گذاشتیم، یعنی خانه. واژه‌ی «اوشا» ریشه در زبان اوستایی دارد و در متون کهن با شکل «اوشیا» به معنای خانه یا محل سکونت به کار رفته است. این واژه همچنین شباهتی با «आश्रय» (āśraya) در زبان سانسکریت دارد که آن هم به معنای پناهگاه یا محل سکونت است. البته ما آن زمان نوجوان‌هایی بودیم که تازه داشتیم یاد می‌گرفتیم و این جزییات را بعدها فهمیدیم. آن موقع فقط می‌خواستیم اسم نشریه‌مان حس صمیمیت و تعلق داشته باشد، چیزی که به آن باور داشتیم. و شنیده بودیم که اوشا یعنی خانه.

در اوشا، از همه‌چیز می‌نوشتیم: اخبار فامیل، آشپزی، گذشته‌ی خانواده، مصاحبه با بزرگ‌ترها، شعر، طنز، سخنان حکیمانه و حتی تبلیغات! نشریه هر ماه منتشر می‌شد، با یک سرمقاله‌ی ویژه و چند بخش ثابت. گزارش‌های مهمانی‌ها و مسافرت‌های خانوادگی را با دقت می‌نوشتیم و حتی برای تولدها، ویژه‌نامه منتشر می‌کردیم. هر شماره، در واقع سندی از زندگی خانوادگی ما بود. همه می‌خواستند سهمی در آن داشته باشند، حتی اگر فقط یک پیام کوتاه برای بخش «سخنان حکیمانه» می‌فرستادند. اما اوشا فقط یک نشریه نبود، بلکه تبدیل به یک پروژه‌ی خانوادگی شد. از یک جایی به بعد، جدی‌تر از آنچه فکرش را می‌کردیم شد. حتی یک شرکت فامیلی هم داشتیم که اخبار، گزارش جلسات و وضعیت سود و زیانش را در اوشا منتشر می‌کردیم. صفحه‌ای برای آگهی داشتیم و هرکس که مهارتی داشت، آن را تبلیغ می‌کرد: از آشپزی گرفته تا نقاشی و طراحی. اوشا در حقیقت، شبکه‌ی اجتماعی فامیلی ما بود… اما روی کاغذ!

یک‌بار هم توقیف شدیم! ظاهراً مطلبی نوشته بودیم که به مذاق برخی از اعضای خانواده خوش نیامد. غوغایی به پا شد، جلساتی تشکیل شد، مشاجراتی رخ داد و بالاخره رأی بر این شد که نشریه ادامه پیدا کند، اما تحت نظارت! برایمان یک ناظر تعیین کردند که مطالب را قبل از انتشار بخواند و نظر دهد. ما هم با همه‌ی این محدودیت‌ها، کارمان را ادامه دادیم—البته گاهی با ترفندهایی برای دور زدن سانسور!

ما اهل نشستن نبودیم. نشریه، تئاتر، سرود… خلاصه یک واحد سمعی و بصری تمام‌عیار بودیم! در این مسیر یاد گرفتیم چطور کار تیمی کنیم، چطور یک پروژه‌ی مشترک را از صفر تا صد پیش ببریم، و از همه مهم‌تر، فهمیدیم به چه چیزهایی علاقه داریم. گاهی آینده از دل یک بازی ساده شکل می‌گیرد… و ما، بی‌آنکه بدانیم، در حال ساختن آینده‌ی خودمان بودیم.
پ.ن: ستون من در اوشا «ظَرایف‌الحکایات» نام داشت که با نام مستعار «ع. دردسر» می‌نوشتم. هنوز هم گاهی به آن نوشته‌ها برمی‌گردم و با لبخندی از سر نوستالژی، یاد روزهایی می‌افتم که زندگی را از خلال کلمات ثبت می‌کردیم.

مطالب دیگر
افول مرجعیت صدا و سیما

از انحصار تا انصراف؛ مسیر افول مرجعیت صدا و سیما

مرجعیت رسانه‌ای بیش از آنکه به قدرت فنی یا گستره پوشش وابسته باشد، بر اعتماد مخاطب استوار است. صدا و سیما، با اتخاذ سیاست‌هایی که به محدودسازی صداها و یک‌سویه شدن روایت‌ها انجامیده، این سرمایه را به‌تدریج از دست داده و زمینه را برای انتقال مرجعیت به رسانه‌های دیگر فراهم

از خبر تا جنگ؛ چگونه اینترنشنال ادراک مخاطب را مهندسی می‌کند

با تحول فناوری، رقابت رسانه‌ها از سطح انتقال خبر فراتر رفته و به میدان شکل‌دادن به ادراک مخاطب از واقعیت رسیده است. در این میدان، مسئله دیگر فقط سرعت یا دقت نیست، بلکه نحوه قاب‌بندی، برجسته‌سازی و در نهایت بازسازی واقعیت است. رسانه امروز تنها روایتگر نیست؛ در بسیاری موارد،

جامعه کوتاه‌ مدت؛ بن‌بست مشترک حکومت و اپوزیسیون

جامعه کوتاه‌ مدت؛ بن‌بست مشترک حکومت و اپوزیسیون

نظریه «جامعه کوتاه‌مدت» همایون کاتوزیان فقط توضیحی برای گذشته نیست؛ این نظریه امروز ایران را عریان می‌کند. جایی که حکومت با خشونت آینده را قربانی بقا می‌کند و بخشی از اپوزیسیون، با اخلاق فوریت و حذف، همان الگوی انقلابی را بازتولید می‌کند که مدعی نفی آن است. بحران امروز ایران

بدلِ جعلی مردم‌سالاری

زبان دموکراسی در ایران امروز، گاه آن‌قدر تکرار می‌شود که معنا از دست می‌رود. برخی واژه‌ها چون «انتخابات»، «حق تعیین سرنوشت» یا «گذار»، دیگر نه حامل محتوا، بلکه نقاب‌هایی برای قدرت‌اند. در پسِ این واژگان، گاه همان نظم آشنای سلسله‌مراتبی ایستاده؛ با چهره‌ای تازه، اما با همان شوق قدیمی برای